Romaanse kunst
en tal van culturele activiteiten
Doorheen zijn duizendjarige geschiedenis heeft het Vorstendom Andorra een waarlijk rijk architecturaal patrimonium weten te bewaren. Ook de eeuwoude tradities zijn ongeschonden gebleven en geven Andorra een eigen identiteit die stevig verankerd is in het verleden. Wandelen in de valleien, dat is eeuwen teruggaan in de tijd en een culturele en volkse traditie ontdekken waar heden en verleden samensmelten in perfecte harmonie.
Andorra is synoniem met romaanse kunst. Verspreid over de valleien liggen 40 kerken en talrijke middeleeuwse bruggen. De meest uitzonderlijke kerken zijn die van Santa Coloma (Andorre-la-Vieille, 9e en 10e eeuw), een van de oudste en enige met een ronde klok die dateert uit de 12e eeuw, en de kerk van Sant Miquel d’Engolasters (Escaldes-Engordany, 12e eeuw) met een klokkentoren van 17,5 m hoog. De muurschilderingen en barokke retabels van Sant Climent de Pal (11e en 12e eeuw) en de kerk van Sant Martí de la Cortinada (12e eeuw) in Ordino zijn ook heel waardevol.
Andere pareltjes van de romaanse kunst die u beslist gezien moet hebben, zijn de Christ en Majesté (12e eeuw) en het retabel (16e eeuw) in de kerk van Sant Joan de Casellas (11e en 12e eeuw), in Canillo. De kerk van Sant Romà des Bons (12e eeuw) in Encamp is nog zo’n hoogstandje van de romaanse kunst. Ook een bezoek waard: de kerk van Sant Serni de Nagol, gebouwd op een rots, waar muurschilderingen te bewonderen zijn uit de 11e eeuw, en de Pont de la Margineda in Andorre-la-Vieille.
La Casa de la Vall, het Sanctuaire del Meritxell en de typische dorpjes Pal en Ordino mogen ook niet op uw lijstje ontbreken. La Casa de la Vall, een traditioneel herenhuis met gotische fresco’s die scènes afbeelden uit de passie van Christus, werd gebouwd aan het einde van de 16e eeuw en is vandaag de hoofdzetel van het Parlement en het Gerechtshof. Het Sanctuaire del Meritxell werd in 1976 heropgebouwd door de architect Ricardo Bofill naast een kerk uit de 17e eeuw die verwoest werd door een brand.
Museum van de tweewielers
Andorra, dat zijn ook musea. Een van de opmerkelijkste nieuwigheden is de opening van het Museum van de Tweewielers in Canillo. De nieuwe ruimte is een hommage aan de motorfiets en herbergt de meest opvallende motoren aller tijden, van het begin van de 20e eeuw tot vandaag. Het Museum beschikt over een dynamische collectie die in de loop der jaren steeds verder uitgebreid werd.
Andere musea en traditionele huizen
In het Kunstcentrum van Escaldes-Engordany kunt u het museum van maquettes van romaanse kunst bezoeken, met een tentoonstelling van 30 monumenten op schaal, en het Museum Viladomat dat 250 beelden exposeert van de beroemde beeldhouwer. In Sant Julià de Lòria ligt het Tabaksmuseum, ondergebracht in de oude sigarenfabriek Reig. Hier loopt een uitzonderlijke tentoonstelling over de traditie van tabak in Andorra, waar de best bewaarde geheimen van de tabaksproductie tijdens de 20e eeuw ontsluierd worden.
Liefhebbers van motoren moeten zeker ook eens langsgaan in Encamp, en meer bepaald in het Nationaal Automobielmuseum, een indrukwekkende collectie van 90 wagens, 50 motorfietsen en 100 fietsen uit de periode 1898-1998. In het Museum van Heilige Kunst in Santa Eulalia vindt u ook een mooie collectie edelsmeedkunst. U kunt ook het Miniatuurmuseum Siadristyi in Ordino bezoeken, het Museum Sant Jordi van de Iconografie en het Christendom, een uitzonderlijke tentoonstelling van religieuze kunst, het Postmuseum en het Speldenmuseum in Ansalonga (Ordino).
Tot slot is een bezoek aan de oude traditionele huizen zeker een aanrader: Casa Cristo uit 1885 (Encamp), Casa Rull in Sispony (La Massana) en Casa d’Areny-Plandolit (Ordino) die langs de toeristische route van de plattelandswoningen liggen. De twee laatste dateren uit de 17e eeuw en kunnen gratis bezocht worden op de eerste zondag van elke maand. De smederij Rossell in La Massana is ook van groot geschiedkundig belang. Op 17 mei viert het Vorstendom de Internationale Dag van het Museum.
Het land van duizend-en-een geuren
De essences van parfum opsnuiven, zelf een parfum creëren of u onderdompelen in een duizend jaar oude geschiedenis vol verleiding en glamour, dat kan in het onlangs geopende Parfummuseum Fondation Júlia Bonet. Met dit museum, gelegen in Escaldes-Engordany, vervolledigt het Vorstendom zijn culturele aanbod en zo wordt Andorra het land van duizend-en-een geuren. Dit museum is een eerbetoon aan de traditie van de parfumhandel in een land dat, op slechts 468 km2, in totaal 109 parfumeries telt.
Het land van duizend-en-een geuren
De essences van parfum opsnuiven, zelf een parfum creëren of u onderdompelen in een duizend jaar oude geschiedenis vol verleiding en glamour, dat kan in het onlangs geopende Parfummuseum Fondation Júlia Bonet. Met dit museum, gelegen in Escaldes-Engordany, vervolledigt het Vorstendom zijn culturele aanbod en zo wordt Andorra het land van duizend-en-een geuren. Dit museum is een eerbetoon aan de traditie van de parfumhandel in een land dat, op slechts 468 km2, in totaal 109 parfumeries telt.
Leuke culturele routes voor iedereen
Het Vorstendom Andorra biedt in totaal elf routes aan. “Le chemin vers la France” gaat van het Sanctuaire del Meritxell naar de dorpen van Canillo. “Entre hier et aujourd’hui” is een route die u door Encamp voert. De route van “Les vallées silencieuses” brengt u van Ordino naar l’Ariège. De route van de “Recoins inoubliables” loopt door La Massana. “Le coeur qui bat” is een route in Andorre-la-Vieille en Santa Coloma. “Passage à l’art” gaat van Sant Julià de Lòria naar Aixovall en de route “La source de culture” gaat van Escaldes-Engordany naar Engolasters.
Er zijn ook andere routes, zoals de route van het ijzer, die langs de smederij van Rossell loopt, de weg van Arans naar Llorts volgt en dan Casa Areny-Plandolit en Sant Martí de la Cortinada aandoet. Langs de weg die Arans met Llorts verbindt, staan hedendaagse beeldhouwwerken die verwijzen naar de traditie van het ijzer in Andorra en in het dorp Llorts zelf liggen mijnen waar dit erts vroeger gewonnen werd. Als u de route van de plattelandswoningen volgt, komt u langs drie landelijke woningen die nu zijn omgevormd tot een museum. En dan is er ook nog de route van de zonovergoten hellingen en de lager gelegen gebieden in Escaldes-Engordany.
Andorrese literatuur, schilderkunst
Albert Salvadó (El mestre de Kheops, Els ulls d’Anníbal en El punyal del sarraí), Antoni Morlel (Set lletanies de mort, La nieve adversa), Joan Peruga (Últim estiu a Ordino, La república invisible) of Josep Enric Dallerès, met een opmerkelijk poëtisch oeuvre, het zijn maar enkele van Andorra’s bekendste schrijvers. Grote namen uit de wereld van de beeldhouwkunst: Àngel Calvente, Judith Gaset, Carme Mas, Sergi Mas, Francesc Galobardes, Carme Massana, Francisco Sánchez en Alfons Valdés, om er maar enkelen te noemen.
Klassieke muziek, jazz, dans en theater
Muziek speelt een belangrijke rol in Andorra, zoals blijkt uit de vele evenementen die georganiseerd worden in het Vorstendom. Zoals het Seizoensfestival Couleurs de Musique in Escaldes-Engordany waar het hele jaar door iets te beleven valt en het Internationaal Festival Narciso Yepes dat doorgaat in de herfst in het Nationaal Auditorium van Andorra, in Ordino. Grote namen als tenor José Carreras of het Internationaal Ballet van Cristina Hoyos hebben op de planken gestaan tijdens dit festival. Een ander internationaal evenement is het Saison de musique et de danse van Andorre-la-Vieille dat loopt van november tot mei met optredens van onder meer pianist Evgeny Kissin en Ainoa Arteta. Het Concours international de piano Prix Principauté d’Andorre vindt plaats in november in Escaldes-Engordany en is ook een belangrijk gebeuren, met de steun van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Cultuur en Samenwerking. De muzikale traditie van het land van de Pyreneeën wordt ook voortgezet door de optredens van het Nationaal Klassiek Orkest van Andorra en het Nationaal Koor Les Petits Chanteurs van Andorra, de belangrijkste vertegenwoordigers van de klassieke muziek in het Vorstendom. In de maand juli organiseren de gemeenten van het Vorstendom Andorra trouwens ook befaamde artistieke evenementen, zoals concerten met jazz, flamenco, Spaanse pop en moderne lokale muziek, het Feest van Keltische en countrymuziek, de Ontmoeting van doedelzakspelers, folkloristische bals en dansopvoeringen in augustus. Van grote artistieke waarde is ook het Theaterseizoen van de gemeentes Sant Julià de Lòria en Andorre-la-Vieille dat loopt van oktober tot januari en van februari tot juni. Tot slot organiseren de gemeenten Ordino en Encamp het Seizoen van hedendaagse dans Dansand, in mei en juni.
Esbarts, feesten en tradities
De marratxa (Sant Julià de Lòria), het bal van Santa Anna (Escaldes-Engordany), de contrapàs (Andorre la Vieille), de dansavond (Sant Julià de Lòria) en de sardane zijn enkele traditionele dansen uit de Andorrese folklore. Tijdens de volksfeesten van Andorra en andere culturele evenementen voeren de Esbart Santa Anna, Esbart San Romà en Esbart Lauredià enkele van deze typische dansen op. Een schouwspel waarin alle gebruiken en tradities van het bergleven getoond worden, gecombineerd met internationale moderne dansen. De feesten en volkse tradities vallen gewoonlijk samen met religieuze vieringen en met de natuurlijke cycli van de aarde. Niet te missen: de aplec (samenkomst) van Canòlich in mei, het Feest van de rozenkrans in Ordino in juli, het feest van Onze-Lieve-Vrouw van Meritxell, de patrones van Andorra, op 8 september en de jaarmarkt van Andorre la Vieille in oktober. Ook belangrijke datums op de kalender zijn de Dag van Sint Georges op 23 april, de jaarmarkt van de Heilige Lucie in december, het Feest van Maria-Lichtmis in Canillo en het carnaval van Encamp in februari of de koorconcerten begeleid door “caramelles” (fluiten) in maart.